کمک به تکالیف مدرسه یکی از چالشهای روزمره ما والدین است. به جرأت میتوان گفت که کمتر خانوادهای است که برای انجام تکالیف مدرسه فرزندانش دغدغه نداشته باشد. تکالیف میتوانند منبع بزرگ درماندگی والدین و فرزندان در خانه باشند.
در حالی که نظم، عامل اساسی در موفقیت تحصیلی دانش آموزان است، بسیاری از کودکان با انجام تکالیف مشکل دارند. یکی از رایجترین مشکلات والدین، عدم تمایل کودک به انجام تکالیف مدرسه است. این چالش در مدارس اهواز نیز شایع است و دانش آموزان اهوازی همانند سایر مناطق با آن دست و پنجه نرم میکنند.
برای مثال، دانش آموزان دبیرستانی میتوانند بیش از یک ساعت بر روی درس خود تمرکز کنند، در حالی که دانش آموزان دوره ابتدایی بیشتر از 15 دقیقه نمیتوانند بر روی موضوع درسشان تمرکز داشته باشند. این تفاوت در توانایی تمرکز باید در نحوه کمک ما به فرزندانمان لحاظ شود.
در این راهنما، ما روشهای مؤثر برای کمک به فرزندانمان در انجام تکالیف مدرسه را بررسی میکنیم. اگر فرزند شما هم با انجام دادن تکالیفش مشکل دارد، این مقاله را تا انتها دنبال کنید. از دلایل بیمیلی کودکان به انجام تکالیف گرفته تا راهکارهای عملی برای ایجاد محیطی مناسب و انگیزهبخش در خانه، همه را با شما به اشتراک میگذاریم.
چرا برخی کودکان از انجام تکالیف مدرسه فراریاند؟
بسیاری از دانشآموزان با شنیدن کلمه «تکلیف» احساس ناخوشایندی پیدا میکنند. این مشکل در میان دانشآموزان اهوازی نیز شایع است. اما چرا برخی کودکان از انجام تکالیف مدرسه فراری هستند؟ عوامل متعددی در این رفتار نقش دارند که شناخت آنها به ما در کمک به تکالیف مدرسه فرزندانمان یاری میرساند.
عدم علاقه به درس یا ترس از اشتباه
یکی از مهمترین دلایلی که کودکان از انجام تکالیف خودداری میکنند، عدم علاقه به محتوای درسی است. بسیاری از کودکان احساس میکنند تکالیف بیمعنی و بیربط هستند و به همین دلیل تمایلی به صرف وقت برای آنها ندارند.
در کنار این، ترس از اشتباه نیز نقشی کلیدی دارد. کمالگرایی باعث میشود برخی کودکان به دلیل ترس از اشتباه کردن و سرزنش شدن، انجام تکالیف خود را به تعویق بیندازند. این ترس زمانی تشدید میشود که والدین یا معلمان واکنشهای منفی به اشتباهات کودک نشان داده باشند.
همچنین برای بعضی از دانشآموزان اهوازی، تکالیف در اولویتهای آنها قرار ندارد. بسیاری ترجیح میدهند وقت خود را صرف فعالیتهای دیگری مانند ورزش، موسیقی یا کلاسهای هنری کنند. این مسئله زمانی حادتر میشود که کودک احساس کند تکالیف بیش از حد آسان یا بسیار سخت هستند.
مشکلات یادگیری یا ضعف در برنامهریزی
اختلالات یادگیری یکی دیگر از دلایل مهم امتناع کودکان از انجام تکالیف است. حدود 10 درصد از افراد در مقطعی از زندگی خود به اختلالات یادگیری مبتلا میشوند. شایعترین این اختلالات، دیسلکسی است که حداقل 80 درصد از بیماران مبتلا به ناتوانیهای یادگیری را شامل میشود.
کودکان مبتلا به ناتوانی یادگیری در خواندن، نوشتن، صحبت کردن، گوش دادن، درک مفاهیم ریاضی و درک عمومی مشکل دارند. نکته قابل توجه این است که اکثر این کودکان هوش طبیعی یا بالاتر از حد طبیعی دارند، اما این پتانسیل را به طور کامل در آزمونهای پیشرفت نشان نمیدهند.
از طرفی دیگر، ضعف در برنامهریزی و مدیریت زمان میتواند باعث شود کودکان از انجام تکالیف خود طفره بروند. مشکل سازماندهی و مدیریت زمان ضعیف منجر به انباشته شدن تکالیف و افزایش استرس میشود. نداشتن برنامه مشخص برای انجام تکالیف و وجود عوامل حواسپرتی متعدد در محیط خانه نیز به این مشکل دامن میزنند.
در مدارس اهواز، همانند سایر شهرها، مشاهده میکنیم که حجم زیاد تکالیف باعث اشباع حافظه فعال کودک میشود. در نتیجه، مغز نمیتواند اطلاعات جدید را به طور مؤثر رمزگذاری، نگهداری و تثبیت کند.
تجربههای منفی قبلی از تکلیف نوشتن
تجربههای منفی گذشته میتواند تأثیر عمیقی بر نگرش کودک نسبت به تکالیف مدرسه داشته باشد. تکالیف طولانی فشار روانی مداومی روی دانشآموز ایجاد میکنند که ممکن است به اضطراب تحصیلی، اضطراب امتحان، بیعلاقگی، خستگی مزمن و حتی کنارهگیری از فرایند یادگیری منجر شود.
برخی دانشآموزان تجربه کردهاند که ممکن است دوباره تکالیف را اشتباه انجام دهند و سرزنش شوند یا حتی تنبیه شوند. این ترس سبب میشود از انجام تکالیف خودداری کنند.
در برخی موارد، کودکان به دلیل انتقامگیری از والدین در انجام تکالیف خود تعلل میکنند. این رفتار زمانی بروز میکند که ارتباط سالم میان والدین و کودک وجود نداشته باشد.
تکالیف طولانی و یکنواخت، به ویژه وقتی بدون توجه به ظرفیت شناختی دانشآموز طراحی شوند، نه تنها فشار روانی را افزایش میدهند، بلکه باعث خستگی ذهنی، افت انگیزه و کاهش تمرکز میشوند. این مسئله به خصوص برای دانشآموزان دبستانی که توان شناختی محدودتری دارند، بیشتر آسیبزا است.
در واقع بسیاری از کودکان اهمیت انجام تکالیف و یادگیری را نمیدانند و به همین دلیل انگیزهای برای مشق نوشتن ندارند. با کشف دلایل اصلی بیمیلی کودکان به انجام تکالیف، میتوانیم راهکارهای مناسبی برای کمک به آنها پیدا کنیم. گام نخست، شناخت دقیق علت مشکل در هر کودک است، زیرا رویکردهای یکسان برای همه دانشآموزان اهوازی کارآمد نخواهد بود.
چطور فضای خانه را برای انجام تکالیف آماده کنیم؟
Image Source: HomeLane
محیط فیزیکی خانه تأثیر مستقیمی بر کیفیت انجام تکالیف مدرسه دارد. تحقیقات نشان میدهند که ذهن ما در محیط منظم و مرتب، نظم بیشتری پیدا میکند و مطالب در آن به خوبی طبقهبندی میشوند. با ایجاد یک فضای مناسب برای مطالعه در خانه، میتوانیم به دانشآموزان اهوازی کمک کنیم تا با تمرکز بیشتری به تکالیف خود بپردازند.
انتخاب مکان ثابت و آرام برای مطالعه
انتخاب یک مکان ثابت و همیشگی برای درس خواندن از جمله عادتهای مثبت دانشآموزان موفق است. این ثبات باعث میشود مغز کودک شرطی شود و به محض قرار گرفتن در آن محیط، آمادگی بیشتری برای مطالعه پیدا کند. توصیه میکنم دورترین اتاق به آشپزخانه و تلویزیون را برای مطالعه انتخاب کنید تا عوامل حواسپرتی به حداقل برسد.
محل مطالعه باید حداقل دارای این ویژگیها باشد:
- نور کافی و مناسب (اتاق بیش از حد تاریک نباشد)
- تهویه و دمای مناسب
- سطح مناسب برای نوشتن (میز مطالعه)
- دور از عوامل حواسپرتی
از تخت خواب به عنوان محل مطالعه استفاده نکنید! زمانی که کودک روی تخت مینشیند، پس از چند دقیقه چشمانش سنگین میشود، چرا که مغز عادت کرده تخت محلی برای خوابیدن است. در مدارس اهواز، معلمان نیز همواره بر اهمیت داشتن مکان مطالعه ثابت تأکید میکنند.
دور کردن موبایل و وسایل دیجیتال در زمان تکلیف
استفاده از تلفن همراه هنگام انجام تکالیف مدرسه، عملکرد حافظه، یادگیری و شناخت کودک را به شدت کاهش میدهد. به عنوان والدین باید قوانینی واضح برای استفاده از موبایل وضع کنیم: تا زمانی که تکالیف مدرسه تکمیل نشده، استفاده از موبایل ممنوع است.
در زمان مطالعه، گوشی موبایل را از اتاق و محیط مطالعه کودک دور کنید. حتی صفحه خاموش گوشی موبایلی که روی میز مطالعه قرار دارد، وسوسهانگیز است. در صورتی که کودک برای درس خواندن به گوشی نیاز دارد (مثلاً برای دیدن فیلمهای آموزشی)، اینترنت آن را خاموش کنید و گوشی را در حالت پرواز قرار دهید.
نکته مهم دیگر این است که نور تلفنهای همراه الگوی خواب کودک را تغییر میدهد. بنابراین دستگاه تلفن همراه باید هنگام خواب در خارج از اتاق کودک نگهداری شود تا برای استفاده از آن وسوسه نشود.
تهیه وسایل مورد نیاز و سازماندهی آنها
برای کمک به تکالیف مدرسه، یکی از اقدامات مهم، تهیه و سازماندهی لوازم مورد نیاز است. به این منظور، دو سری کامل از ملزومات و لوازم تحریر را برای دانشآموز خود خریداری کنید: یک سری برای مدرسه و یک سری برای انجام تکالیف در منزل. به این ترتیب، وقت کودک برای پیدا کردن ابزار مورد نیاز تلف نمیشود.
برای سازماندهی مؤثر لوازم تحصیلی میتوانید از این روشها استفاده کنید:
- استفاده از سبدهای چرخدار برای نگهداری لوازم
- برچسبزدن روی سبدها، ظروف و کشوها (برای کودکان کوچکتر میتوان از تصویر به جای نوشته استفاده کرد)
- استفاده از ظروف شفاف دردار برای گذاشتن مداد، ماژیک و سایر لوازم تحریر
- اختصاص مکانی مخصوص برای کیف مدرسه و لباسهای فرم
شلوغی و بههمریختگی اتاق، اگر به صورت روزانه استمرار داشته باشد، به مرور باعث کاهش میزان تمرکز و تفکر دانشآموزان اهوازی میشود. از آویزها و سبدها یا قفسههایی که روی دیوار نصب میشوند نیز میتوان استفاده کرد تا فضای بیشتری در سطح زمین داشته باشید.
فراموش نکنید که انجام تکالیف زمانی پایان مییابد که علاوه بر انجام تکالیف، لوازم تحریر در جای مشخص خود قرار گیرد. این عادت به ایجاد نظم در ذهن و زندگی کودک شما کمک میکند.
چگونه کودک را به انجام تکالیف علاقهمند کنیم؟
Image Source: Dreamstime.com
ایجاد علاقه به تکالیف درسی در کودکان چالشی است که بسیاری از والدین با آن روبرو هستند. تکلیف نوشتن لازم است به فعالیتی جذاب و معنادار تبدیل شود. در ادامه، روشهایی کاربردی برای علاقهمند کردن دانشآموزان اهوازی به انجام تکالیف مدرسه ارائه میدهیم.
دادن حق انتخاب در ترتیب انجام تکالیف
مطالعات نشان میدهند زمانی که به دانشآموزان در انتخاب تکلیف نقش داده میشود، انگیزه و تعامل آنها افزایش مییابد. این روش مالکیت فرآیند یادگیری را در کودکان تقویت میکند و باعث میشود نسبت به کلاس درس تعلق بیشتری احساس کنند.
به فرزندتان اجازه دهید خودش ترتیب انجام تکالیف را انتخاب کند. برای مثال، میتواند انتخاب کند که ابتدا ریاضی را انجام دهد یا فارسی را. جانی یانگ در کتاب «هنر معلمی» میگوید: «در اجازه انتخاب تکلیف لذتی هست که میتواند کار را برای دانشآموزان جذابتر کند، زیرا آنها احساس استقلال را دوست دارند».
نکته مهم این است که بیش از سه گزینه به کودک ندهید، چون ممکن است به حالت «سرگردانی در انتخاب» برسد و درنهایت هیچ تکلیفی را انتخاب نکند.
استفاده از بازی و قصه برای آموزش مفاهیم
قصه و قصهگویی روشی مؤثر برای آموزش مفاهیم به کودکان است. به عقیده روانشناسان رشد، قصه تنها یک محرک شنیداری نیست، بلکه کارکردهای فراوانی برای مخاطبان خود دارد. دانشآموزان اهوازی با شنیدن قصه و فکر کردن به آن میتوانند پیامها را بهتر جذب کنند و ارزشهای خانوادگی، اجتماعی و انسانی را بیاموزند.
ترکیب قصه و بازی، یادگیری را لذتبخشتر میکند. بازیها باعث میشوند بچهها توانا شوند و مفاهیم را بهتر درک کنند. برای مثال، میتوانید مفاهیم ریاضی را در قالب داستانهای کوتاه و بازیهای گروهی به کودکتان آموزش دهید.
وقتی معلم یک مفهوم درسی را در قالب قصه بیان میکند، دانشآموزان آن را داستانی مرتبط و دلنشین مییابند و کنجکاوانه تا پایان به آن گوش میدهند.
ایجاد حس موفقیت با تابلوی افتخارات
تشویق و انگیزش از عوامل کلیدی در موفقیت تحصیلی دانشآموزان است. وقتی کودکان حس کنند تلاشهایشان دیده میشود، انگیزه بیشتری برای موفقیت خواهند داشت.
استفاده از تابلوی افتخارات روشی مؤثر برای تشویق کودکان است. لوح تقدیرهای درسی کودک یا آثار درسی خلاقانه او مثل نقاشیهای زیبا را به دیوار خانه بچسبانید تا هر روز آنها را ببیند و احساس خوبی نسبت به انجام تکالیف داشته باشد.
میتوانید از سیستم امتیازدهی هم استفاده کنید. یک جدول یا تابلوی تشویقی در خانه نصب کنید که فرزندتان با انجام کارهای مثبت مانند انجام تکالیف به موقع، یک ستاره دریافت کند. با جمعآوری تعداد معینی ستاره، میتواند جوایزی مانند انتخاب یک فعالیت خانوادگی یا کتاب دریافت کند.
نقش والدین در ایجاد عادتهای مثبت درسی
Image Source: My First Nest Egg
والدین نقش بیبدیلی در شکلگیری عادتهای مثبت درسی فرزندان خود دارند. مطالعات نشان میدهد هرچه والدین بیشتر درگیر تحصیلات فرزندان خود باشند، پیشرفت تحصیلی، انگیزه و سازگاری اجتماعی فرزندان بهتر خواهد بود.
همراهی در انجام تکالیف بدون دخالت مستقیم
معلمان نمیخواهند والدین تکالیف فرزندان را انجام دهند، بلکه میخواهند از اتمام تکالیف اطمینان حاصل کنند و اشتباهات را گوشزد نمایند. بنابراین، میتوانید فرزند خود را راهنمایی کنید اما نباید او را مجبور یا تهدید کنید.
باید بدانید چه زمانی مداخله کنید. در مواقع ضروری کنار او باشید، اما نباید همیشه هنگام انجام تکالیف کنارش باشید زیرا او باید یاد بگیرد مستقل از پس مشکلاتش برآید. در مدارس اهواز، دانشآموزانی که مستقلانه درس میخوانند، معمولاً موفقترند.
تشویق به کمک گرفتن از معلم یا همکلاسی
فرزندتان را تشویق کنید اگر مشکلی در انجام تکالیف دارد، از معلمش قبل یا بعد از مدرسه کمک بگیرد. همچنین برای اطلاع از عملکرد تحصیلی فرزندتان، با معلمان در ارتباط باشید، بهویژه اگر در انجام تکالیف مشکل دارد.
معلمان اغلب راهکارهای مفیدی برای چالشهای دانشآموزان دارند، اما اگر ندانند که فرزند شما با چه مشکلاتی روبرو است، نمیتوانند اطلاعات مفید را در اختیارتان بگذارند.
نشان دادن الگوی مثبت با رفتار والدین
یکی از بهترین روشها برای تشویق کودکان به مطالعه، الگو بودن است. اگر فرزندان ببینند شما هم کتاب میخوانید، احتمال اینکه آنها هم چنین عادتی پیدا کنند بیشتر است.
وقتی فرزندتان تکالیفش را انجام میدهد، شما نیز کار مشابهی انجام دهید. اگر در حال روخوانی است، روزنامه بخوانید. به این ترتیب، کودک درمییابد که مهارتهایی که یاد میگیرد بعداً در زندگی ضروری خواهد بود.
بچهها بیشتر از رفتارهای والدین خود پیروی میکنند نه از توصیههای آنها. تاثیرپذیری فرزندان از والدین در خصوص فرهنگ کتاب و کتابخوانی، موضوعی است که نباید از آن غافل شد.
چه زمانی باید با معلم یا مشاور صحبت کنیم؟
گاهی اوقات مشکلات تکالیف مدرسه فراتر از روشهای معمول حل میشوند و نیاز به مشورت با متخصصان است. شناخت زمان مناسب برای مراجعه به معلم یا مشاور میتواند در حل مشکلات تحصیلی دانش آموزان اهوازی بسیار مؤثر باشد.
وقتی کودک به طور مداوم مشکل دارد
زمانی که فرزندتان به طور مستمر در انجام تکالیف مشکل دارد، باید با معلم او صحبت کنید. با معلم تماس بگیرید و یک جلسه حضوری ترتیب دهید تا بتوانید خصوصی صحبت کنید. قبل از جلسه، سؤالاتتان را آماده کنید و مشخص کنید که میخواهید به چه نتیجهای برسید.
بهتر است چند هفته بعد از اولین صحبت، مجدداً با معلم ملاقات کنید تا پیشرفت فرزندتان را بررسی کنید. اگر پیشرفت کمی حاصل شده، کلاس خصوصی یا مشاوره با مشاور مدرسه را مد نظر قرار دهید.
در صورت مشاهده علائم اختلال یادگیری
حدود ۲۵٪ کودکان دارای اختلال یادگیری به طور همزمان دچار اختلال کم توجهی/بیش فعالی هستند. همچنین انواع اختلالات یادگیری با هم همپوشانی دارند، مثلاً کودکی که اختلال دیکته دارد ممکن است اختلال خواندن هم داشته باشد.
نشانههای هشداردهنده اختلال یادگیری عبارتند از:
- مشکل مداوم در تسلط بر مهارتهای خاص
- افت ناگهانی نمرات تحصیلی
- ناراحتی و آشفتگی هنگام صحبت درباره مدرسه
- بهانه آوردن برای مدرسه نرفتن
اگر این علائم را مشاهده کردید، به غریزه خود به عنوان والد اعتماد کنید. هرچه زودتر برای این کار اقدام کنید، فرزندتان شانس بیشتری برای دستیابی به تمام تواناییهایش خواهد داشت.
برای هماهنگی در روشهای تشویق و آموزش
ارتباط منظم با معلمان در مدارس اهواز برای هماهنگی در روشهای تشویقی و آموزشی ضروری است. مشاوران تحصیلی میتوانند با شناخت و تشخیص مشکلات یادگیری، راهکارهای لازم را ارائه دهند و در صورت نیاز، دانشآموز را به متخصصان ارجاع دهند.
صحبت با معلم درباره فلسفه او در ارتباط با تکالیف نیز مهم است. معلمان از تکالیف برای رسیدن به اهداف مختلفی استفاده میکنند و آگاهی از این اهداف میتواند به شما در کمک به تکالیف مدرسه فرزندتان یاری رساند.
Conclusion
بدون شک، کمک به تکالیف مدرسه فرزندان چالشی مهم برای ما والدین است. آنچه در این مقاله بررسی کردیم، راهکارهایی عملی برای غلبه بر این چالش بود. دانش آموزان اهوازی همانند سایر دانشآموزان کشور با مشکلات مختلفی در انجام تکالیف مواجه میشوند که شناخت این مشکلات، نخستین قدم برای حل آنهاست.
علاقهمندی به انجام تکالیف مدرسه امری تدریجی است که با ایجاد محیطی مناسب و آرام شروع میشود. مکانی ثابت برای مطالعه، دور از عوامل حواسپرتی مانند تلفن همراه، و همراه با وسایل مورد نیاز، میتواند تمرکز فرزندان ما را افزایش دهد.
همچنین، ایجاد حس انتخاب و استقلال در کودکان اهمیت بسیاری دارد. ما باید به فرزندانمان اجازه دهیم در ترتیب انجام تکالیف خود تصمیم بگیرند. این امر حس مالکیت و مسئولیتپذیری را در آنها تقویت میکند و درنتیجه، انگیزهشان برای انجام تکالیف افزایش مییابد.
بدون تردید، استفاده از روشهای خلاقانه مانند قصه و بازی، یادگیری را جذابتر میکند. معلمان مدارس اهواز نیز بر اهمیت یادگیری از طریق بازی تأکید دارند. بازی نه تنها یادگیری را لذتبخش میکند، بلکه درک مفاهیم پیچیده را نیز آسانتر میسازد.
ما والدین باید الگوی خوبی برای فرزندانمان باشیم. زمانی که آنها مشغول انجام تکالیف هستند، ما هم باید به فعالیتهای مشابهی مانند مطالعه بپردازیم. این الگوسازی، تأثیر بسیار بیشتری از توصیههای کلامی دارد.
علاوه بر این، گاهی اوقات مشکلات تحصیلی فراتر از توانایی ما والدین است. اگر فرزندتان به طور مداوم در انجام تکالیف مشکل دارد یا علائم اختلال یادگیری را نشان میدهد، باید با معلم یا مشاور صحبت کنید. دانش آموزان اهوازی از طریق مراجعه به موقع به متخصصان میتوانند به تواناییهای کامل خود دست یابند.
در پایان، فراموش نکنیم که هدف نهایی از تکالیف مدرسه، یادگیری و رشد فکری کودکان است. ما به عنوان والدین، نقشی حیاتی در شکلگیری نگرش فرزندانمان نسبت به تحصیل داریم. با صبر، پشتکار و راهنمایی مناسب، میتوانیم فرزندانی علاقهمند به یادگیری و مسئولیتپذیر تربیت کنیم. این مسیر اگرچه گاهی دشوار به نظر میرسد، اما نتیجه آن، موفقیت تحصیلی و شخصی فرزندانمان خواهد بود.
نکات کلیدی
والدین میتوانند با شناخت دلایل بیمیلی کودکان و ایجاد محیط مناسب، تکالیف مدرسه را به تجربهای مثبت تبدیل کنند:
• مکان ثابت و آرام برای مطالعه انتخاب کنید و موبایل را از محیط درس دور نگه دارید • به کودک حق انتخاب در ترتیب انجام تکالیف دهید تا حس مالکیت و استقلال پیدا کند • از قصه و بازی برای آموزش مفاهیم استفاده کنید و با تابلوی افتخارات انگیزه ایجاد کنید • همراه کودک باشید اما تکالیف را خودتان انجام ندهید – او باید مستقل یاد بگیرد • در صورت مشکل مداوم یا علائم اختلال یادگیری، با معلم یا مشاور مشورت کنید
موفقیت در این مسیر نیازمند صبر و پشتکار است، اما نتیجه آن کودکی علاقهمند به یادگیری و مسئولیتپذیر خواهد بود.
سوالات متداول
س1. چرا برخی کودکان از انجام تکالیف مدرسه اجتناب میکنند؟ دلایل متعددی وجود دارد، از جمله عدم علاقه به موضوع درسی، ترس از اشتباه کردن، مشکلات یادگیری یا تجربیات منفی قبلی. شناخت دلیل اصلی میتواند به والدین در یافتن راه حل مناسب کمک کند.
س2. چگونه میتوان محیط خانه را برای انجام تکا
